دوم - آنچه بايد از مرى بگذرد ، از هيچ‌كدام از نيروهاى طبيعت جز نيروى كشنده كمك نمىگيرد هرچند ممكن است كه ارادهء انسان هم در عبور دادن آن تا اندازه‌اى كمك كند . پس كمك دفع كردن فقط با نيروى كشنده است و ازاين‌رو گشاد خلق شده است كه اگر گدار گشاد باشد ، فرو داده به آسانى فرو ريزد . اما چيزى كه به اولين مرحلهء روده مىرسد از دو نيرو برخوردار است ، يكى نيروى دفع‌كننده در معده و ديگرى نيروى كشندهء موجود در روده ؛ علاوه بر اين دو نيرو ، سنگينى خود خوراك در راندن آن به سوى معده كمك مىكند و كار فرو آمدن آسان‌تر مىشود ، زيرا كه گدار به اعتدال گشاد است . لولهء دهانهء اثنا عشرى با مرى متفاوت است . اختلاف آنها در اين است كه : مرى جزئى از معده به شمار مىآيد و طبقات مرى با طبقات معده هماهنگ است ؛ اما اين لولهء دهانهء رودهء اثنا عشرى چيزى است كه گويى از معده غريب و بيگانه بوده و به معده چسبيده است ؛ گوهرش از گوهر معده جداست و طبقات لايه‌هايش از لايه‌هاى معده سواست . اگر معده به نيروى جاذبهء قوى نياز دارد روده به اندازهء آن به نيروى جاذبهء قوى نيازمند نيست ؛ ازاين‌رو هر دو لايهء خارجى و داخلى روده اثنا عشر زير پوشش ليف است و اين ليف در پهناى آن روان است . رودهء مستقيم ( رودهء راست ) داراى ليفهاى زياد و دراز است ؛ زيرا كار رودهء مستقيم پاكسازى روده‌هاى بزرگ است و اين كار نياز به آن دارد كه ماده را از بالاها به پايين بكشد و در كار خوب فشردن و دفع كردن و بيرون دادن كمك باشد . اگر مادهء داخل روده‌ها اندك باشد ، از دفع شدن و فشرده شدن سرپيچى مىكند ؛ ازاين‌رو رودهء راست گشاد است و گدارش جاى بيشترى دارد . در روده دو لايه موجود است زيرا در خلقت آن احتياط مراعات شده است كه از هر آفت و آسيبى كه سريعا با آن برخورد كند تباه نشود و نگندد . كار هريك از اين دو لايه خلاف لايهء ديگر است . اين لوله رگ راست آفريده شده و از معده تا پايين كشيده است كه شروع و آغاز عمل دفع به آسانى انجام شود ؛ زيرا چيز سنگين وزن اگر از لولهء راست سرازير شود زودتر از آن به انتها مىرسد كه پيچ‌وخم در مسيرش باشد . علاوه بر اين فائده در راست آفريده شدن راست روده فائدهء ديگرى نيز هست و آن اينكه : اگر مادهء مدفوعى از راه راست پايين آيد ، با اندامان ديگر كه در راست و چپ آن گدار واقعند برخورد نمىكند و مزاحمتى براى آنها ايجاد نمىشود ؛ مثلا قسمتى از كبد كه در طرف راست معده و بسيار نزديك به آن است يا قسمتى از طحال كه در طرف چپ و نزديك به معده است از بار سنگين رودهء راست و مستقيم مزاحمتى نبينند و ساير روده‌ها هم از اين حمل و نقل مواّد زائد دور باشند . - رودهء چسبيده به معده را اثنا عشرى لقب داده‌اند . چرا ؟ - زيرا طولش به اندازهء دوازده انگشت دارندهء روده است و گشادى دهانه‌اش به همان قياس انگشت صاحب روده است . جزئى از رودهء باريك كه به دنبال اثنا عشرى آيد ، روزه‌دار نامگذارى شده است ؛ زيرا اكثرا